جام جم آنلاین: مرگ جنین از دردناک‌ترین حوادثی است که ممکن است طی بارداری اتفاق بیفتد و هر چه سن جنین در زمان مرگ بیشتر باشد عمق فاجعه و اندوه ناشی از آن نیز بیشتر خواهد بود. چنین حادثه‌ای نه‌تنها آسیب‌های جسمی شدیدی را به مادر وارد می‌کند، بلکه برای او آسیب روحی هم دارد.

با وجود آن که باور بسیاری از مردم این است که مرگ جنین، بویژه در ماه آخر بارداری، به دلیل پیچیدن بند ناف دور گردن جنین رخ می دهد، دکتر آمنه لاهوتی اشکوری، متخصص زنان و نازایی می گوید: باید بدانیم که در 25 درصد بارداری ها بند ناف دور گردن جنین وجود دارد در حالی که این بارداری ها با خطر نیز مواجه نمی شود. صرف پیچیده شدن بند ناف دور گردن جنین خطرناک نیست. خطر زمانی ایجاد می شود که بند نافی که دور گردن جنین وجود دارد در حین عبور از مجرای زایمان بند ناف به دور گردنش محکم و خونرسانی به وی مختل شود. البته در بیشتر این موارد با مداخله به موقع پزشک، جنین از کانال زایمانی خارج و خطر برطرف می شود.

جالب است بدانید که از نظر پزشکی، مرگ جنین به مرگ جنین های بالاتر از 19 هفته یا بیشتر از 350 گرم گفته می شود و میزان مرگ و میر جنین، حدود شش در هر هزار تولد زنده تخمین زده می شود.

چرا جنین مرده به دنیا می آید؟

اما چه عوامل خطری باعث افزایش احتمال مرده زایی می شود؟ دکتر لاهوتی در گفت وگو با جام جم، پاسخ می دهد: عوامل خطری که به مرده زایی منجر می شود طیف وسیعی دارد و شامل بالا بودن سن و چاقی مادر، مصرف دخانیات، سابقه مرده زایی در حاملگی های قبلی، محدودیت رشد جنین، بیماری های مادر و درشت بودن بیش از اندازه جنین است. البته در حاملگی های چندقلویی نیز میزان مرگ جنین تا چند برابر افزایش می یابد.

این متخصص زنان، علل مرگ جنین را به سه دسته جنینی، جفتی و مادری تقسیم بندی می کند و می افزاید: از علل جنینی می توان به ناهنجاری های مادرزادی ازجمله نقایص سیستم عصبی، تجمع مایع در بیش از یک نقطه از بدن جنین مثلا داخل سر، شکم یا قفسه سینه، هیدروسفالی یا بزرگ شدن غیرعادی سر و انواع پیچیده بیماری های مادرزادی قلبی اشاره کرد. البته مرده زایی ناشی از عفونت جنینی نیز شایع است. از عفونت هایی که به مرگ جنین منجر می شود شامل سیفلیس، سرخجه و آبله مرغان می شود.

دفع مدفوع از جنین؛ خطرناک یا بی خطر؟

بسیاری از افراد، دفع مدفوع از سوی جنین در اواخر بارداری را عامل مرگ جنینی می دانند در حالی که دکتر لاهوتی می گوید: دفع مدفوع اگرچه می تواند در شرایطی که اکسیژن به جنین خوب نمی رسد اتفاق بیفتد، اما گاهی فقط یک پدیده طبیعی و نشان دهنده بلوغ دستگاه گوارش جنین است. با وجود این دیدن مدفوع در مایع دور جنین معمولا باعث تصمیم گیری برای سزارین می شود چراکه معمولا نمی توان قبل از زایمان مشخص کرد که علت دفع مدفوع طبیعی است یا به علت نرسیدن اکسیژن به جنین است.

وی می افزاید: خطری که جنین را در این موارد تهدید می کند دو چیز است؛ یکی این که عاملی که باعث دفع مدفوع شده ممکن است یک عامل خطرساز برای جنین باشد مثلا اگر به هر علتی اکسیژن به مدت طولانی به مغز جنین نرسد ممکن است آسیب مغزی ایجاد کند. دیگر این که خورده شدن مایع حاوی مدفوع از سوی جنین می تواند برای شش هایش خطرناک باشد و سبب ایجاد یک نوع بیماری ریوی بعد از تولد نوزاد شود.

جدا شدگی زودرس جفت

جدا شدگی پیش از موعد جفت یعنی این که جفتی که در محل طبیعی خود کاشته شده است به جای این که بعد از به دنیا آمدن جنین از رحم جدا و خارج شود، زودتر و حتی قبل از تولد نوزاد کنده شود. بنا بر گفته متخصصان 14 درصد موارد مرده زایی به جدا شدن پیش از موعد جفت بازمی گردد. از دیگر علل جفتی که می تواند به مرگ جنینی منجر شود نیز می توان به پاره شدن زودتر از موقع کیسه آب و مشکلات بند ناف اشاره کرد.

انفارکتوس جفتی

به گفته دکتر لاهوتی گاهی سلول های بخشی از قسمت های جفت به علت انسداد رگ هایی که به آن خون می رسانند از بین می رود و اصطلاحا می گویند که انفارکتوس جفتی رخ داده است. اگر این اتفاق در قسمت های وسیعی از جفت بیفتد باعث کاهش خونرسانی به جنین و حتی مرگ او می شود. گاهی در محل اتصال جفت به رحم، خونریزی رخ می دهد که آن را خونریزی جنینی ـ مادری می گویند که اگر اتفاق بیفتد نیز احتمال مرگ جنین وجود دارد. البته در حوادثی مانند تصادفات هم احتمال جداشدگی، بروز خونریزی مادری ـ جنینی و مرگ جنین نیز وجود دارد.

مرگ غیرقابل توجیه

گاهی افزایش فشار خون و کنترل نشدن بیماری قند مادر می تواند به مرگ جنینی منجر شود؛ چراکه به واسطه بیماری های متابولیکی مادر، جفت دچار نارسایی و کاهش خون رسانی می شود و احتمال مرده زایی افزایش می یابد.

اما به گفته دکتر لاهوتی در بعضی موارد، مرگ جنینی غیرقابل توجیه است. به این معنی که با وجود همه بررسی ها هیچ دلیلی برای مرگ جنین پیدا نمی شود که این حالت بخصوص به دنبال کنترل نشدن دیابت مادر دیده می شود.

این متخصص تاکید می کند: در مادرانی که سابقه مرده زایی دارند باید مراقبت های بارداری با فواصل کمتر و با دقت بیشتری انجام شود تا این اتفاق ناگوار تکرار نشود. همچنین بعد از این که یک مورد مرگ جنینی اتفاق می افتد بهترین کار این است جنین کالبدشکافی شده و علت مرگ جنین مشخص شود تا برای حاملگی های بعدی مشاوره بهتری ارائه و راهکارهایی برای جلوگیری از عود برنامه ریزی شود.