داروهای ضد افسردگی

"خود درمانی در افسردگی مجاز نیست"، اگر چه بیماری ‌افسردگی همچنان یکی از اختلالات شایع قرن، در همه کشورها محسوب می ‌شود.

کارشناسان تاکید می ‌کنند که این بیماری یک بیماری برگشت ‌‌پذیر است؛ به این معنی که در صورت بروز دوباره علائم افسردگی حتی پس از درمان و استعمال دارو، فرد باید به پزشک متخصص مراجعه کند.

به ‌طوری که دکتر علی ‌اکبر ‌توکلی، متخصص اعصاب و روان با تایید این موضوع به ایسنا گفت: اگر چه این بیماری قابلیت رجعت دارد ولی بیمار نباید به هیچ عنوان خودسرانه اقدام به خرید و مصرف داروهای افسردگی که در دوره قبل تجویز شده، کند.

این در حالی است که مسئولان بهداشت ایالتی آمریکا نیز چندی پیش اعلام کردند استفاده از داروهای ضد ‌افسردگی و پریشانی، خطر اقدام به‌ خودکشی که ناشی از افکار و رفتارهای منتهی به این عمل است را در جوانان افزایش می ‌دهد.

وزارت بهداشت و مواد غذایی آمریکا(FDA) از سازندگان این داروها خواسته است تا هشدار روی برچسب های این داروها شامل افراد 18 تا 24 سال نیز بشود.

عامل خودکشی

البته تحقیقات و مطالعات تا‌ کنون هیچ ‌گونه افزایش خطری را از جانب این داروها برای سنین 24 تا 65 سال و حتی بالاتر نشان نداده و این داروها خطر ارتکاب به‌ خودکشی را در این افراد کاهش داده است. تغییرات روی برچسب این داروها همچنین نشان می ‌دهند که افسردگی و بیماری‌ های جدی روانی به ‌خودی خود از مهم ‌ترین عوامل خودکشی در افراد است.

دکتر استیون گالسون، از متخصصین FDA می ‌گوید: داروهای ضد ‌افسردگی برای بسیاری از بیماران تاثیر مثبتی دارد اما پزشکان و بیماران باید از خطرهای احتمالی آن ها نیز آگاه باشند. جالب است که FDA هم متذکر می‌ شود که بیماران در هر سنینی که اقدام به مصرف داروهای ضد ‌افسردگی می ‌کنند، باید تحت نظر مداوم پزشکان باشند تا درصورت وخامت وضع بیمار، اقدامات لازم صورت گیرد.

با این حال FDA خاطرنشان می ‌کند که از میان هر هزار بیمار بین 18 تا 24 سال سن که از داروهای ضد‌افسردگی استفاده می‌ کنند، فقط 5 نفر با افزایش افکار و رفتارهای منجر به ‌خودکشی مواجه می ‌شوند. گفتنی است تحقیقات FDA روی 77 هزار بیمار که از 11 نوع داروهای ضد‌افسردگی استفاده می ‌کردند انجام شده است.

 

برخی متخصصان معتقدند که این خواسته FDA خواسته ی به‌ جایی است در حالی که برخی دیگر معتقدند این امر سبب می ‌شود بسیاری از افراد با وجود نیازی که به این داروها دارند، از آن ها استفاده نکنند.

محققان آلمانی هم چندی قبل اعلام کرده بودند که داروهای ضد‌ افسردگی به ‌طور کلی تنها بر افسردگی ‌های متوسط و 50 تا 60 درصدی تاثیر مثبت دارند اما روی افسردگی ‌های شدید هیچ ‌گونه تاثیری ندارند. همچنین افرادی که دارای افسردگی معمولی همراه با ناامیدی و دل ‌شکستگی یا تفکر خودکشی هستند را می ‌توان با روان ‌درمانی و یا داروهای ضد ‌افسردگی به‌ خوبی درمان کرد.

با این اوصاف چندی پیش تحقیقاتی که روی استفاده ی کودکان و نوجوانان از داروهای ضد ‌افسردگی در ایالات متحده صورت گرفت، نشان داد که این درمان سبب افزایش رفتارهای منجر به ‌خودکشی در این بیماران شده است.

داروی ضد افسردگی

علائم افسردگی فقط مربوط به بیماری افسردگی نیست!

اما جالب است بدانیم بیماری افسردگی با علائم افسردگی تفاوت دارد، بدین معنا که ممکن است علائم افسردگی در بیماری‌ های دیگر مانند کم‌ خونی، کم‌ کاری تیروئید، دیابت و حتی سرماخوردگی دیده شود که این بیماری افسردگی نیست و این علائم با درمان زمینه‌ ی بیماری بهبود می‌ یابد.

دکتر توکلی متخصص اعصاب و روان با تایید این امر معتقد است: به هر ترتیب در صورت تشخیص متخصص اعصاب و روان به بیماری افسردگی، این عارضه به 2 صورت اختلال افسردگی اساسی یا افسردگی ماژور و اختلال دو قطبی دیده می‌ شود.

وی توضیح می ‌دهد: در اختلال دو قطبی در یک فاز آن فرد مدتی دچار افسردگی شدید با افکار خودکشی می ‌شود و در فاز و زمان دیگر ممکن است دچار سرخوشی و شیدایی شود که در این نوع از اختلال از داروهای تثبیت خلق مانند لیتیوم کربنات، سدیم والپرات، ‌کاربامازیپن‌ استفاده می ‌شود. در 80 درصد موارد دارو مؤثر بوده و در 20 درصد مابقی از الکتروشوک یا درمان با تشنج استفاده می ‌شود.

اما در خصوص افسردگی اساسی یا ماژور که سطح سروتونین و نورآدرنالین مغز کاهش یافته باید از داروهایی استفاده شود تا سطح این دو نوروترنسمیتر یا واسطه شیمیایی عصبی را افزایش دهد.

قدیمی ‌ترین داروهای این گروه آمی تریپتیلین‌ و ایمی پرامین و داروهای جدید آن از گروه SSRls یعنی داروهایی که از جذب مجدد سروتونین جلوگیری می ‌کند مانند کپسول فلوکستین است.

البته به عقیده کارشناسان از زمانی که دارو تجویز می‌ شود تا وقتی اثرات درمانی ظاهر شود، بین 2 تا 3 هفته طول می ‌کشد تا دارو از سد مایع مغزی – نخاعی عبور کرده و در مغز قرار گیرد و نخستین اثر درمانی داروها این است که کاهش خواب بیمار را درمان کرده و باعث بهبود اشتهای او می ‌شود و نیز رفتار روانی حرکتی بیمار عادی شده و در نهایت احساس غم و اندوه و ناامیدی کاهش می ‌یابد.

در ضمن به عقیده ی متخصصان، مصرف کننده‌ های دارو باید بدانند که دارو ضمن اثرات درمانی، عوارضی نظیر چاقی، پُرخوابی، گیجی و منگی و در خانم‌ ها قطع عادت ماهانه و در آقایان کاهش لیپید را به ‌دنبال دارد.

البته می‌ توان با ورزش و رژیم غذایی متعادل از اضافه وزن جلوگیری کرد، ولی همیشه درمان دارویی ضد‌افسردگی باید توسط متخصص روانپزشکی انجام شود تا عوارض بیماری به ‌وجود نیاید.