پوکی استخوان (استئوپروز) به حالتی گفته می شود که در اثر تخریب بافت استخوانی، توده استخوانی کاهش یافته و سرانجام به شکستگی استخوان منجر می شود.

تغذیه نامناسب عاملی مهم در ابتلا به عارضه پوکی استخوان

به گزارش ایرنا، در جریان استئوپروز تعادل موجود بین جذب و جایگزینی استخوان به هم می خورد و به این ترتیب که سرعت جذب استخوان از سرعت تشکیل آن بیشتر می شود و در نتیجه توده کلی استخوان کاهش می یابد.

در اثر استئوپروز، استخوانهای بیمار بتدریج کم دوام و شکننده می شود و براثر فشارهایی که روی استخوانهای طبیعی اثری ندارد، به راحتی می شکند.

یافته های پزشکی نشان می دهد شیوع پوکی استخوان در زنان چندین برابر مردان اتفاق می افتد که این امر در سالهای بعد از یائسگی، بخصوص در سالهای اول شروع آن، بسیار شدیدتر است.

پزشکان علت عمده این امر را زایمان های مکرر در زنان عنوان می کنند و معتقدند زایمان های پی در پی، مانع جذب مجدد میزان کلسیم دفع شده بدن مادر پس از یک دوره زایمان می شود و این فرد اگر دوباره باردار شود، بدن او با کمبود کلسیم مواجه است.

یک جراح و متخصص ارتوپدی درباره این عارضه گفت: بدن هر انسانی از سلولهای استخوان ساز و استخوان خوار تشکیل شده که با افزایش سن؛ تعداد سلولهای استخوان خوار بیشتر می شود و در نتیجه جذب و رسوب کلسیم و املاح معدنی در بدن افزایش می یابد.

دکتر 'مرتضی فرشچیان' افزود: بر این اساس، تعادل موجود میان سلولهای استخوان ساز و استخوان خوار به نفع سلولهای استخوان خوار ، به هم می خورد.

وی ادامه داد: علاوه بر جنسیت؛ بالا رفتن سن ، سابقه خانوادگی، استخوان بندی ظریف و کوچک، شروع یائسگی، ورزش نکردن، کمبود کلسیم در برنامه غذایی، سیگار کشیدن و استفاده از بعضی داروهای تجویزی مانند کورتون از جمله عوامل تاثیرگذار در ابتلای فرد به عارضه پوکی استخوان است.

فرشچیان با بیان اینکه بعضی بیماریها نظیر بیماریهای تیروئید، پاراتیروئید، غدد جنسی و غدد فوق کلیوی نیز ابتلا به عارضه پوکی استخوان را افزایش می دهند افزود: همچنین افرادی که از وزن کمتری در مقایسه با وزن نرمال برخوردارند، به علت کم شدن قدرت استخوانهایشان بیش از سایرین به این عارضه مبتلا می شوند.

وی اظهار داشت: اما از میان این عوامل، افزایش سن و تغذیه نامناسب تاثیر بیشتری در ابتلا به این عارضه در بین افراد جامعه دارند، بطوریکه آمارها نشان می دهد افراد مسن و افرادی که تغذیه و تحرک مناسب ندارند، بیش از سایر افراد جامعه به پوکی استخوان مبتلا می شوند و بر همین اساس شکستگی اطراف لگن در افراد سالخورده بیش از دیگر گروههای سنی شایع است.

این جراح ارتوپد کرمانشاهی ادامه داد: جمعیت روستایی به دلیل فعالیتهای زیاد فیزیکی و نامناسب بودن بهداشت تغذیه ای در مقایسه با شهرنشینان، بیشتر به عارضه پوکی استخوان مبتلا می شوند.

وی تصریح کرد: اما این گفته بدان معنا نیست که این عارضه در جمعیت شهرنشین یا افراد کم سن و سال مشاهده نمی شود، بلکه همانطور که گفته شد آنچه در عدم ابتلای افراد به این عارضه تاثیرگذار است رعایت رژیم غذایی متعادل و سرشار از کلسیم و ویتامین D و ورزش و مصرف مکملهای کلسیم در نوجوانی، جوانی، بلوغ و دوره میانسالی است.

فرشچیان با بیان اینکه ترک سیگار و کاهش استفاده از کافئین و الکل نیز در پیشگیری از ابتلا به عارضه پوکی استخوان در افراد تاثیرگذار است گفت: همچنین خانمهای یائسه ای که دارای عوامل مستعد کننده پوکی استخوان هستند و افراد مبتلا به بیماری تیروئید برای پیشگیری از این بیماری باید با پزشک خود مشاوره داشته باشند.

وی در خصوص علایم عارضه پوکی استخوان نیز اظهار داشت: شکستگی خود به خود یا با کمترین ضربه بر استخوانها بخصوص در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ها، بطور غالب نخستین علامت ابتلا به این عارضه در افراد است.

فرشچیان کمر درد شدید در نقطه ای خاص از بدن که نشانه ای از شکستکی است، قوز پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می شود و کوتاه شدن قد را از دیگر علائم این عارضه خواند و تصریح کرد: برخی از محققان عقیده دارند که افتادن دندانها در سالهای بالا نیز ناشی از پوکی استخوان است.

وی با بیان اینکه آزمایشهای سنجش تراکم استخوان مهم ترین راه تشخیص این عارضه در افراد است گفت: معمولا برای تشخیص پوکی استخوان از رادیولوژی استفاده نمی شود، ولی گاهی به دلایل دیگری مورد استفاده قرار می گیرد.

این پزشک درباره درمان دارویی این عارضه نیز اظهار داشت: امروزه دیگر درمان جایگزینی هورمونهای استروژن و پروژسترون جز در موارد خاص توصیه نمی شود و از سایر داروها نظیر آلندروفات و کلسی توسین، استفاده می گردد.

منبع : ایرنا