جام جم آنلاین: جای نگرانی وجود ندارد! باخبر شدن از حمله تومور به چشم فرزندتان در وهله نخست بسیار ناراحت‌کننده و ترسناک به نظر می‌رسد، اما آگاهی از نشانه‌های اولیه این بیماری و تشخیص زودهنگام آن به درمان قطعی بیماری کمک می‌کند؛ نشانه‌هایی چون برق زدن چشم کودک در شب می‌تواند نشانه‌ای بسیار جدی از بروز تومور چشمی باشد.

دکتر مسعود ناصری‌پور، فوق تخصص جراحی شبکیه، آنکولوژیست چشم و عضو هیات علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: شایع‌ترین علامت تومور چشم در کودکان که از سه چهار ماهگی قابل مشاهده است، برق‌زدگی چشم در تاریکی (نظیر چشم گربه) و انحراف چشم است. به بیان دیگر هرگونه تغییر رنگ مردمک به صورت مردمک سفید رنگ در چشم کودک را باید جدی گرفت.

تومورهای چشمی خطرناک، اما قابل درمان

تومورهای داخل چشمی در کودکان (رتینوبلاستوم) از سلول‌های شبکیه چشم نشأت می‌گیرد و از هر 15 تا 18 هزار کودک، یکی را گرفتار می‌کند.

اما از یک سو خطرناک بودن این بیماری به‌عنوان یک تومور بدخیم که در وهله نخست بینایی و در نهایت جان او را هدف قرار می‌دهد و از سوی دیگر پایین بودن آگاهی والدین نسبت به لزوم تشخیص سریع این نوع تومورهای چشمی برای درمان موثر و برخورداری از شیوه‌های تشخیصی و درمانی خاص، لزوم آشنایی با نشانه‌های تشخیصی این بیماری را پراهمیت می‌سازد.

دکتر ناصری‌پور با اشاره به این‌که یک و نیم سالگی میانگین سن ابتلای کودکان به شایع‌ترین تومور بدخیم چشمی است، می‌گوید: نکته مهم در ارتباط با این تومورها تشخیص زودرس است. در کنار سفید شدن مردمک که حدود سه چهار ماهگی در کودک قابل تشخیص است، انحراف چشم نیز در 20 درصد موارد می‌تواند نشانه‌ای از این تومورها باشد؛ البته انحراف چشم در اکثر موارد به‌دلیل اختلالات انکساری چشم یا ضعیف بودن عملکرد عضلات چشم است و نگرانی جدی نسبت به آن وجود ندارد.

این متخصص چشم اضافه می‌کند: توجه به انحراف چشم کودک و نیز دید موثر او از سه یا چهار ماهگی باید به دقت صورت گیرد؛ چراکه در یک‌سوم موارد هر دو چشم کودک با تومور درگیر است و همین مساله تاثیر زیادی روی کاهش دید او دارد. بی‌شک تشخیص سریع و در مراحل اولیه ایجاد تومور، امکان درمان آن را با لیزرتراپی و کرایوتراپی (یخ زدن تومور) فراهم می‌کند، اما در مراحل پیشرفته‌تر باید از شیمی درمانی و تزریق پلاکت‌های رادیواکتیو از طریق شریان چشمی کمک گرفت.

تشخیص زودهنگام

به گفته متخصصان چشم، اولین و مهم‌ترین هدف در درمان کودکان مبتلا به تومور چشمی، نجات جان آنها، سپس حفظ چشم کودک و بینایی اوست. بر این اساس هر‌چقدر تومور در مراحل اولیه شناسایی شود، حفظ درصدی از بینایی کودک نیز ممکن خواهد بود؛ اما تشخیص دیرهنگام تومور، راهی بجز تخلیه چشم به منظور حفظ جان کودک باقی نمی‌گذارد و والدین در چنین مواردی نباید از خود مقاومت منفی نشان دهند؛ مقاومت والدین در این موارد می‌تواند به دست‌اندازی غده سرطانی به سایر نقاط چشم و مغز کودک و در نهایت مرگ او منجر شود.

سابقه خانوادگی بیماری را جدی بگیرید

ممکن است پدر یا مادری در کودکی، تخلیه یکی از چشمانش را تجربه کرده باشد، اما علت درست آن را نداند، یا این‌که به دلیل ابتلا به تومور چشمی، یکی از چشمانش را از دست داده باشد. در هر دو صورت پیگیری دقیق وضع چشم فرزند چنین پدر و مادری از ماه‌های اولیه پس از تولد ضروری است.

دکتر ناصری‌نیا در این ارتباط می‌گوید: تقریبا در هفت - شش درصد موارد، سابقه خانوادگی در ابتلا به تومور چشمی دخیل است و در بقیه موارد این بیماری به دنبال جهش ژنی اتفاق می‌افتد؛ این جهش ژنتیکی می‌تواند بر اثر عواملی چون سن بالای بارداری، نداشتن تغذیه مناسب طی بارداری و دریافت اشعه یا مواد شیمیایی خاص طی این دوران اتفاق بیفتد، اما دلایل آن به‌طور قطعی مشخص نیست.

این فوق تخصص جراحی شبکیه با اشاره به این‌که بیمارستان حضرت رسول(ص)‌، یکی از مراکز درمانی مجهز برای ارائه خدمات به بیماران دچار تومور چشمی است، اضافه می‌کند: تشخیص این بیماری در 90 درصد موارد، قبل از پنج سالگی ممکن است. با این حال متوسط سن ایجاد این نوع تومور در یک چشم، 12 ماهگی و در دو چشم، 18 ماهگی است، اما نکته مهم اینجاست که تشخیص این بیماری باید تحت بیهوشی و درمان آن نیز باید توسط مراکز درمانی مجهز به تکنیک و روش‌های درمانی خاص که در کشور ما محدود است صورت بگیرد؛ البته درمان‌های موجود در کشور، در سطحی متناسب با پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا در حوزه چشم پزشکی ارائه می‌شود.

پونه شیرازی -‌ جام جم