جام جم آنلاین: متخصصان چشم بارها تاکید کرده‌اند که تغییرات عیوب انکساری و دید چشم نوجوانان را جدی بگیرید، بخصوص وقتی که حتی با تجویز عینک، دید واضح و شفاف ایجاد نمی‌شود؛ چراکه چنین شرایطی احتمال بروز بیماری قابل پیشگیری و درمان قوز قرنیه را شدت می‌بخشد.

بیماری‌ای که به دنبال تغییر فشار داخل چشم باعث نازک‌شدن قرنیه می‌شود و به قرنیه از نظر ظاهری حالت برجسته‌ای می‌بخشد نباید فراموش کرد که اهمیت تشخیص این بیماری در مراحل اولیه در پیشگیری از کم‌بینایی پیشرفته یا حتی نابینایی است.

دکتر جواد هاشمیان، متخصص چشم، جراح قرنیه و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این‌که قوز قرنیه تحت شرایط اقلیمی خشک برخی نواحی کشور شیوع بیشتری یافته است، می‌گوید: از عوامل تسهیل این بیماری چشمی، عوامل ارثی، شرایط محیطی و زمینه حساسیتی خانوادگی مانند آلرژی بهاره چشمی، آسم و کهیر است. یعنی افرادی که زمینه آلرژیک دارند مستعد ابتلا به قوز قرنیه هستند.

کاهش دید و نزدیک‌بینی پیش‌رونده

بیماری قوز قرنیه با ایجاد نزدیک‌بینی پیش‌رونده یا آستیگماتیسم یا هر دوی اینها خود را بروز می‌دهد. بروز این بیماری معمولا از 10 تا 12 سالگی آغاز می‌شود و علائم آن می‌تواند با کاهش دید به صورت خفیف تا پیشرفته که به کاهش شدید بینایی یا نابینایی منجر می‌شود، همراه باشد.

دکتر هاشمیان با تاکید بر این‌که کسانی که زمینه خانوادگی این بیماری را دارند، باید نسبت به آن بسیار پیگیرتر باشند، می‌افزاید: کسانی که نمره عینک‌شان هر شش ماه تا یک سال تغییر می‌کند و حتی از پشت عینک نیز تار می‌بینند، باید تحت بررسی‌های جدی‌تری (هر سه ماه یک بار) از نظر ابتلا به قوز قرنیه قرار گیرند. در چنین شرایطی گرفتن یک عکس توپوگرافی از قرنیه در تشخیص قطعی بیماری در مراحل اولیه بسیار کمک‌کننده است.

این جراح قرنیه اضافه می‌کند: به دنبال تشخیص قطعی بیماری می‌توان از طریق عمل تقویت قرنیه با کمک ویتامین B2 و اشعه ماورای‌بنفش، استحکام قرنیه ضعیف‌شده را تا سه برابر ارتقا داد و آن را به حالت طبیعی بازگرداند.

در این روش اشعه ماورای‌بنفش در طیف خاصی به مدت سه دقیقه روی سطح قرنیه، بدون نیاز به بیهوشی تابانده می‌شود. هنگام این عمل، از قطره چشمی ویتامین B استفاده می‌شود که این پدیده محکم‌شدن بافت قرنیه را به دنبال دارد. موفقیت این عمل جراحی 97 درصد است.

چشمتان را زیاد نمالید

دکتر هاشمیان با تاکید بر این‌که مالیدن محکم چشم، گرچه علت قوز قرنیه نیست، می‌گوید: اما مالیدن زیاد چشم، در روند ایجاد و پیشرفت آن بی‌تاثیر نیست. به همین دلیل معمولا به بیماران مبتلا به قوز قرنیه سفارش می‌شود که از مالیدن چشم‌شان پرهیز کنند. نکته بسیار مهم دیگر آن است که افرادی که در مناطقی با آب و هوای خشک، مثلا در شهرهایی مانند یزد زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. البته علائم بیماری قوز قرنیه بسته به‌شدت بیماری بسیار متفاوت است.

در بعضی افراد قوز قرنیه ممکن است آنقدر خفیف باشد که برای بیمار هیچ‌گونه علامت خاصی ایجاد نکند. یعنی گاهی آنقدر بیماری خفیف است که حتی بیماری این افراد در معاینه معمولی چشم هم کشف نمی‌شود و تنها با گرفتن نقشه توپوگرافی قرنیه می‌توان به وجود آن پی برد، اما بیشتر بیماران مبتلا ابتدا با عیوب انکساری نزدیک‌بینی و آستیگماتیسم پیش‌رونده مراجعه می‌کنند.

اصلاح دید پس از عمل قوز قرنیه

چشم‌پزشکان تاکید می‌کنند که قوز قرنیه یک بیماری کاملا قابل درمان است و حتی در مواردی که میزان قوز قرنیه بسیار کم است، می‌توان از لنزهایی برای صاف کردن سطح روی قرنیه بهره گرفت. این نوع لنزها که برای درمان این مشکل طراحی شده است روی قوز قرنیه خراش ایجاد نمی‌‌کند و در نتیجه باعث سایش آن قسمت برآمده قرنیه چشم نمی‌شود.

دکتر هاشمیان نیز در این باره می‌گوید: پس از انجام درمان‌هایی که در مراحل اولیه بیماری قوز قرنیه با بهره‌گیری از عمل اصلاح قرنیه صورت می‌گیرد، می‌توان با استفاده از عینک یا لنزهای سخت که می‌تواند در چشم بیمار کار گذاشته شود، دید او را به حالت طبیعی بازگرداند. می‌توان از لنزهای تماسی سخت بهره جست، به شرط آن که بتوان این لنزها را روی چشم کاملا جاسازی کرد. البته در موارد پیشرفته بیماری که قرنیه برآمدگی دارد، نمی‌توان لنزهای تماسی را بخوبی روی قرنیه جاسازی کرد، مگر لنزهای بسیار ویژه که به تشخیص پزشک و در موارد خاص به کار می‌رود، اما در مورد عینک باید گفت دید چشم تنها برای افرادی اصلاح می‌شود که به درجه‌های خفیف بیماری مبتلا باشند.

درمان دیرهنگام قوز قرنیه

به گفته دکتر هاشمیان، قوز قرنیه در سنین بالای 21 سال تشخیص داده می‌شود و برای جلوگیری از پیشرفت آن باید از روشی تحت عنوان گذاشتن رینگ در ضخامت قرنیه استفاده کرد که با بهره‌گیری از نوعی لیزر صورت می‌گیرد.

این چشم‌پزشک ادامه می‌دهد: در شرایطی که هیچ‌کدام از این روش‌ها جوابگو نباشد، یعنی بیماری در مراحل بسیار پیشرفته شناسایی شود، عمل پیوند لایه‌ای قرنیه گزینه اصلی درمان خواهد بود.

البته باید دانست که عمل پیوند برای درمان قوز قرنیه یک عمل غیراورژانس و انتخابی است و تاخیر در این نوع عمل عارضه‌ای به دنبال نخواهد داشت. همچنین جالب است بدانید که بیماری قوز قرنیه تا 28 ـ 30 سالگی متوقف می‌شود و دیگر پیشرفت نمی‌کند.

پونه شیرازی