دکتر مسعود پزشکیان، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، گروه‌های پرخطر را شامل زنان روسپی، معتادان، جوانان با رفتارهای کنترل‌ نشده، ساکنان پادگان‌ها، رانندگان ترانزیت و افراد بیکار می‌داند و می‌گوید: «شناسایی این افراد یکی از محورهای استراتژی وزارت بهداشت در کنترل بیماری ایدز است. برای رسیدن به این هدف، سازمان جهانی بهداشت، طی پنج سال، 15 میلیون دلار برای پیشبرد مراحل این برنامه به وزارت بهداشت پرداخت خواهد کرد.»

اولین مورد ابتلا به بیماری ایدز در 1364 گزارش شد. کودک 6 ساله هموفیلی با استفاده از فرآورده‌های خونی آلوده وارداتی سازمان انتقال خون به این بیماری مبتلا شده بود. مدتی بعد، در زندان‌های کرمان و جیرفت، همزمان ایدز شایع و به زندان‌های شهرهای دیگر هم کشیده شد. پس از آن، ایدز در میان معتادان تزریقی، زنان خیابانی و تعدادی از پرسنل مراکز درمانی گسترش یافت.

استفاده از یک سرنگ برای چند معتاد و انجام اعمال جنسی ناسالم و خلاف عرف دو عامل اصلی شیوع ایدز در میان زندانیان است. جرم‌هایی که افراد زندانی مرتکب شده‌اند اغلب همان رفتارهای پرخطری است که فرد را در معرض ابتلا به بیماری‌هایی نظیر ایدز و هپاتیت قرار می ‌دهد. از سویی دیگر، محیط زندان برای بسیاری از افراد نخستین فرصت زندگی برای آشنایی با اعمال خلافی نظیر اعتیاد و بی ‌بندوباری جنسی است. به‌ هرحال، با وجود تمام ممنوعیت‌ها و مراقبت‌ها، رفتارهای پرخطری چون استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی، خالکوبی، روابط جنسی ناسالم و نامتعارف، در میان زندانیان بسیار شایع است. زندانیان معتاد در اثر پیامدهای روانی استفاده از مواد مخدر یا در ازای دریافت پول یا دارو تن به روابط جنسی نامشروع می‌دهند. از سویی دیگر، در دسترس نبودن وسیله مناسب برای تزریق مواد مخدر معتادان را مجبور می‌ کند از هر وسیله و شیوه‌ای برای رساندن مواد به بدن خود استفاده کنند. در برخی از زندان‌ها، استفاده 15 تا 20 معتاد از یک سرنگ آلوده مشترک گزارش شده است، حتی استفاده از وسایلی نظیر مغز خودکار و سر سرم نیز برای تزریق شایع است.

اما دیوار بلند زندان نمی‌ تواند برای مدتی طولانی زندانیان را جدا از جامعه نگه دارد. بسیاری از زندانیان دوره‌های حبس کوتاه‌مدت دارند و برخی دیگر در دوران مرخصی یا پس از آزادی به جامعه برمی‌ گردند. براساس تحقیقی که در کشور آمریکا انجام شده است، 51 % از زندانیان در 12 ساعت اول پس از آزادی یک رابطه جنسی داشته‌ اند و 11 % از آنان در نخستین روز آزادی به تزریق مواد مخدر روی آورده‌اند.

 

دکتر پرویز افشار، مدیر کل بهداشت و درمان زندان‌های کشور، در مصاحبه‌ ای مطبوعاتی در اواخر سال گذشته اعلام کرده است: «پس از اثبات بیماری ایدز در فرد زندانی، وی همانند سایر زندانیان در بندهای عمومی زندان نگهداری می‌شود و هیچ‌ گونه جداسازی صورت نمی‌ گیرد. به‌علاوه، آماری در خصوص تعداد مبتلایان به ایدز در زندان‌ها وجود ندارد.»

اما دکتر مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی، آمارهای موجود درباره میزان شیوع ایدز در میان گروه‌های پرخطر را مشکوک می ‌داند و می ‌گوید: «ما به افرادی که از طریق تماس جنسی ایدز می‌ گیرند دسترسی نداریم و این افراد در جامعه پخش ‌اند. آنها وجود دارند و ما وجودشان را انکار نمی‌ کنیم. اکثر افرادی که ما کشف کرده‌ایم معتادان زندانی بوده‌اند، اما برخی شواهد نشان می‌ دهد که میزان ابتلا به بیماری ایدز ناشی از تماس‌های جنسی در کشور ما در حال افزایش است. امکان انتقال بیماری ایدز از طریق سرنگ مشترک در افراد معتاد نزدیک به صددرصد است، درحالی‌که در تماس جنسی امکان انتقال یک‌دهم یا یک درصد در هر بار است. اما وقتی این عمل زیاد تکرار شود، امکان ابتلا هم بیشتر می‌شود. بنابراین آنچه براساس آمارهای ثبت‌شده به‌ دست می ‌آید، غالب بودن انتقال بیماری از طریق استفاده از سرنگ مشترک در میان معتادان است.»

به ‌جا آوردن آداب سنتی‌ ای نظیر خالکوبی‌ های ویژه، برادرخواندگی از طریق انتقال خون، ختنه سنتی، بریدن بند ناف به طریق سنتی و حجامت سنتی به‌ طور غیربهداشتی، و نیز تعدد زوجات، بزهکاری، بارداری زودهنگام، روابط نامشروع، خشونت با زنان و دختران از جمله رفتارهای پرخطر در گسترش بیماری ایدز است.

متأسفانه رفتارهایی نظیر خالکوبی و حجامت مورد علاقه برخی از معتادان تزریقی است و انجام غیربهداشتی این قبیل اقدامات سرعت انتقال و گسترش ویروس HIV را افزایش می‌ دهد.

دکتر رضا ملک‌زاده، وزیر سابق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، درباره انجام غیربهداشتی این اقدامات هشدار می‌دهد و می‌ گوید: «نباید ادعای هر شخص یا مرکزی را مبنی بر انجام حجامت بهداشتی پذیرفت، مگر اینکه مورد تأیید وزارت بهداشت و معاونت سلامت باشد.»

آمار مبتلایان به بیماری ایدز به تفکیک استان در وزارت بهداشت محرمانه تلقی می‌شود. زیرا این ارقام ممکن است باعث ایجاد وحشت کاذب در استان‌هایی که این بیماری در آنها بسیار شایع است و نیز اطمینان کاذب در بقیه مناطق شود. اما مردم هنوز هشداری را که مسئولان استان سیستان و بلوچستان در مورد شیوع بالای HIV در این استان داده‌اند از یاد نبرده‌اند. بسیاری از مردان ساکن این استان‌ها برای پیدا کردن کار به کشورهای اطراف مهاجرت کرده‌اند و در بازگشت، ویروس HIV را برای همسران خود به سوغات آورده‌اند. به‌ علت طولانی بودن زمان دوری شخص مهاجر از خانواده، امکان اقدام به رفتارهای پرخطر وجود دارد. بنابراین در تمام نقاط دنیا جمعیت‌های مهاجر جمعیت‌های پرخطری از نظر ابتلا به ایدز تلقی می‌ شوند.

در مرزهای شمالی ایران نیز ورود هفتگی نزدیک به یک هزار دختر و زن روسی، به منظور فروش و عرضه کالا در 35 کیلومتری آستارا، در انتقال ویروس بی ‌تأثیر نیست. در بقیه بندرهای تجاری استان گلستان هم این خطر وجود دارد.

به گفته دکتر بهرام یگانه، وزارت بهداشت برای جلوگیری از انتقال ایدز از مرزهای شمالی، کیف‌ های بهداشتی تهیه کرد. در داخل این کیف‌ها صابون، مسواک، خمیر دندان، نخ دندان، و کاندوم به همراه راهنمای استفاده قرار داد. کیف‌های بهداشتی در میان افرادی که در مرز ایران و جمهوری‌های تازه استقلال ‌یافته شمالی تردد می‌کردند رایگان توزیع شد. اما هنوز برنامه مدون و سازمان‌ یافته‌ای برای جلوگیری از گسترش ویروس ایدز در میان زنان روسپی و مشتریان آنها وجود ندارد. دکتر مسعود پزشکیان می‌ گوید: «ما به‌ دلیل مسائل اعتقادی و فرهنگی نمی ‌توانیم در این مورد به‌ طور رسمی و علنی فعالیت کنیم. درحال‌حاضر همکاران دانشگاه‌های علوم پزشکی در حال شناسایی گروه‌های با رفتار پرخطر هستند تا بتوانیم نسبت به آگاهی، آموزش، پیشگیری و درمان آنها اقدام کنیم. وزارت بهداشت با تأمین داروی رایگان، وسایل پیشگیری و توسعه بحث آموزش، از گروه‌های دانشگاهی حمایت می‌کند.»

 

منبع: WWW.ZANAN.CO.IR

 

 

 

تبیان