تغذیه نامناسب عاملی مهم در ابتلا به عارضه پوکی استخوان
پوکی استخوان (استئوپروز) به حالتی گفته می شود که در اثر تخریب بافت استخوانی، توده استخوانی کاهش یافته و سرانجام به شکستگی استخوان منجر می شود.
به گزارش ایرنا، در جریان استئوپروز تعادل موجود بین جذب و جایگزینی استخوان به هم می خورد و به این ترتیب که سرعت جذب استخوان از سرعت تشکیل آن بیشتر می شود و در نتیجه توده کلی استخوان کاهش می یابد.
در اثر استئوپروز، استخوانهای بیمار بتدریج کم دوام و شکننده می شود و براثر فشارهایی که روی استخوانهای طبیعی اثری ندارد، به راحتی می شکند.
یافته های پزشکی نشان می دهد شیوع پوکی استخوان در زنان چندین برابر مردان اتفاق می افتد که این امر در سالهای بعد از یائسگی، بخصوص در سالهای اول شروع آن، بسیار شدیدتر است.
پزشکان علت عمده این امر را زایمان های مکرر در زنان عنوان می کنند و معتقدند زایمان های پی در پی، مانع جذب مجدد میزان کلسیم دفع شده بدن مادر پس از یک دوره زایمان می شود و این فرد اگر دوباره باردار شود، بدن او با کمبود کلسیم مواجه است.
یک جراح و متخصص ارتوپدی درباره این عارضه گفت: بدن هر انسانی از سلولهای استخوان ساز و استخوان خوار تشکیل شده که با افزایش سن؛ تعداد سلولهای استخوان خوار بیشتر می شود و در نتیجه جذب و رسوب کلسیم و املاح معدنی در بدن افزایش می یابد.
دکتر 'مرتضی فرشچیان' افزود: بر این اساس، تعادل موجود میان سلولهای استخوان ساز و استخوان خوار به نفع سلولهای استخوان خوار ، به هم می خورد.
وی ادامه داد: علاوه بر جنسیت؛ بالا رفتن سن ، سابقه خانوادگی، استخوان بندی ظریف و کوچک، شروع یائسگی، ورزش نکردن، کمبود کلسیم در برنامه غذایی، سیگار کشیدن و استفاده از بعضی داروهای تجویزی مانند کورتون از جمله عوامل تاثیرگذار در ابتلای فرد به عارضه پوکی استخوان است.
فرشچیان با بیان اینکه بعضی بیماریها نظیر بیماریهای تیروئید، پاراتیروئید، غدد جنسی و غدد فوق کلیوی نیز ابتلا به عارضه پوکی استخوان را افزایش می دهند افزود: همچنین افرادی که از وزن کمتری در مقایسه با وزن نرمال برخوردارند، به علت کم شدن قدرت استخوانهایشان بیش از سایرین به این عارضه مبتلا می شوند.
وی اظهار داشت: اما از میان این عوامل، افزایش سن و تغذیه نامناسب تاثیر بیشتری در ابتلا به این عارضه در بین افراد جامعه دارند، بطوریکه آمارها نشان می دهد افراد مسن و افرادی که تغذیه و تحرک مناسب ندارند، بیش از سایر افراد جامعه به پوکی استخوان مبتلا می شوند و بر همین اساس شکستگی اطراف لگن در افراد سالخورده بیش از دیگر گروههای سنی شایع است.
این جراح ارتوپد کرمانشاهی ادامه داد: جمعیت روستایی به دلیل فعالیتهای زیاد فیزیکی و نامناسب بودن بهداشت تغذیه ای در مقایسه با شهرنشینان، بیشتر به عارضه پوکی استخوان مبتلا می شوند.
وی تصریح کرد: اما این گفته بدان معنا نیست که این عارضه در جمعیت شهرنشین یا افراد کم سن و سال مشاهده نمی شود، بلکه همانطور که گفته شد آنچه در عدم ابتلای افراد به این عارضه تاثیرگذار است رعایت رژیم غذایی متعادل و سرشار از کلسیم و ویتامین D و ورزش و مصرف مکملهای کلسیم در نوجوانی، جوانی، بلوغ و دوره میانسالی است.
فرشچیان با بیان اینکه ترک سیگار و کاهش استفاده از کافئین و الکل نیز در پیشگیری از ابتلا به عارضه پوکی استخوان در افراد تاثیرگذار است گفت: همچنین خانمهای یائسه ای که دارای عوامل مستعد کننده پوکی استخوان هستند و افراد مبتلا به بیماری تیروئید برای پیشگیری از این بیماری باید با پزشک خود مشاوره داشته باشند.
وی در خصوص علایم عارضه پوکی استخوان نیز اظهار داشت: شکستگی خود به خود یا با کمترین ضربه بر استخوانها بخصوص در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ها، بطور غالب نخستین علامت ابتلا به این عارضه در افراد است.
فرشچیان کمر درد شدید در نقطه ای خاص از بدن که نشانه ای از شکستکی است، قوز پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می شود و کوتاه شدن قد را از دیگر علائم این عارضه خواند و تصریح کرد: برخی از محققان عقیده دارند که افتادن دندانها در سالهای بالا نیز ناشی از پوکی استخوان است.
وی با بیان اینکه آزمایشهای سنجش تراکم استخوان مهم ترین راه تشخیص این عارضه در افراد است گفت: معمولا برای تشخیص پوکی استخوان از رادیولوژی استفاده نمی شود، ولی گاهی به دلایل دیگری مورد استفاده قرار می گیرد.
این پزشک درباره درمان دارویی این عارضه نیز اظهار داشت: امروزه دیگر درمان جایگزینی هورمونهای استروژن و پروژسترون جز در موارد خاص توصیه نمی شود و از سایر داروها نظیر آلندروفات و کلسی توسین، استفاده می گردد.
منبع : ایرنا
نظرات ()
پیادهروی بهترین ورزش در ایجاد تراکم استخوان است
مدیر گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: بهترین ورزش برای ایجاد تراکم استخوان، پیادهروی و دویدن است.
به گزارش انجمن طب فیزیکی، دکتر 'بیژن فروغ' اظهار داشت: دربخش پیشگیری از پوکی استخوان توصیه متخصصان طب فیزیکی و توانبخشی به حداکثر رسیدن ذخیره استخوانی افراد است که لازمه آن انجام حرکات ورزشی است .
وی افزود: پیادهروی ساده با کمی سرعت بهترین راهحل است و تاثیر به سزایی در تراکم استخوان دارد و چهار نوبت ورزش 30 دقیقه ای در هفته میتواند تراکم استخوان را افزایش دهد.
فروغ درمورد درمان پوکی استخوان گفت: شایعترین مشکل بیماران مبتلا به پوکی استخوان شکستگی است و این بیماران معمولا یک حالت' قوز کرده ' دارند که در اثر فشردگی در ستون فقرات ایجاد می شود.
فروغ به بیماران دارای پوکی استخوان توصیه کرد که ازکفشهایی استفاده کنند که امکان افتادن را کاهش می دهند و در حمام و پله محل زندگیشان تغییراتی را ایجاد کنند تا امکان افتادن به زمین وجود نداشته باشد.
وی در مورد عوارض شکستگی ناشی از پوکی استخوان گفت : شایعترین عارضه ، درد ناشی از شکستگی است که در درمان آن ها از ابزارهایی مانند حرارت درمانی و الکتروتراپی استفاده می شود.همچنین گرفتگی عضلات یکی دیگر از عوارض شکستگی ناشی از پوکی استخوان است که میتوان با روشهای مختلف مانند ماساژ درمانی آن را درمان کرد.
منبع : ایرنا
آیا مصرف قرص های کلسیم مانع از پوکی استخوان می شود؟
زنانی که به امید جلوگیری از پوکی استخوان در سن بالای ۵۰ سال به طور مرتب از مکمل های کلسیم استفاده می کنند، نسبت به دیگران به میزان بسیار جزئی از ابتلا به پوکی استخوان در امان هستند.
دکتر مهرداد اخوان در گفت وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: زنانی که از مکمل های کلسیم استفاده می کنند، از هر ۱۰ هزار مورد، ۱۰ مورد دچار شکستگی استخوان لگن می شوند، اما آنهایی که از چنین قرص هایی استفاده نمی کنند، از هر ۱۰ هزار مورد، ۱۴ مورد به این مشکل مبتلا می شوند.
وی عنوان کرد: میزان شکستگی های لگن در زنان بالای ۶۰ سالی که از مکلمل های کلسیم استفاده می کنند، ۱۹ درصد و در بقیه افراد ۲۴ درصد است، اما آنچه قابل توجه است، تاثیر روانی این مکمل ها و تلقینی است که در افراد به واسطه مصرف آنها ایجاد می شود.
دکتر اخوان به زنان توصیه کرد: به منظور جلوگیری از پوکی استخوان در سن بالای ۵۰ سال صرفا به امید قرص های کلسیم نباشند زیرا مصرف زیاد این گونه قرص ها نیز موجب بروز عوارضی نظیر ایجاد سنگ های کلیه می شود.
به گفته این متخصص ارتوپدی، در مصرف نوع کلسیم باید دقت نظر داشت زیرا نیترات کلسیم به مراتب بیشتر و بهتر از کربنات کلسیم جذب می شود ، به ویژه اگر به همراه ویتامین D مصرف شود ضمن اینکه آنچه بیش از هر چیز برای جلوگیری از پوکی استخوان موثر تشخیص داده شده، ورزش و تحرک در دوران جوانی و مصرف لبنیات به همراه سبزیجات برگ سبز است.
isna
پوکی استخوان
بـر اسـاس بـرآوردهـــای اخیر تقریبا 1 نفر از هر 4 خانم و 1 نفر از هر 8 مرد بالای 50 ســال مبـتــــلا بــه بیماری پوکی استخوان هستند. پـوکی استـخـوان در مـراحـــل اولــیـه به نوعی یک بیماری خـاموش مـحـسوب مـی شـود و هــیچ نــشانه مشخصی ندارد. این بیماری ریسک شکستگی استخوان ها به ویژه استخوان لگن، ستون مهره ها و مچ را افزایش می دهد و تاثیر بسیار ویرانگری بر روی زندگی افراد می گذارد. عـده بسـیار کـمـی متـوجـــه پوکی استخوان می شوند و سایرین تا زمانیکه مشکلی برایشان به وجود نیاید و دچار شـکستـگی استخـوان نشـوند، متـوجـه وجود این بیماری نخـواهند شد. آگاهی از روش های محافظت از استخوانها و تغییر عادات زندگی می تواند در جلوگیری از پوکی استخوان نقش مهمی را ایفا کند. به منظور حفظ سلامت استخوان ها باید از فاکتورهای خطر ابتلا به بیماری آگاه شویم و همچنین تغییرات مهمی را نیز در شیوه های زندگی خود قائل شویم، شاید از این طریق بتوانیم از آسیبهای مکرر وارد بر استخوان ها جلوگیری کنیم.
روشهای جلوگیری از پوکی استخوان برای خانم ها
راههای متفاوتی وجود دارد که به وسیله آن می توانید از پوکی استخوان جلوگیری کنید
مواد غذایی
فعالیت بدنی
عادات زندگی
مواد غذایی
خانم ها می توانند از طریق 5 ماده اولیه از خود در مقابل پوکی استخوان محافظت کنند.
راهنمای تغذیه اعلام کرده است که خانم ها باید از:
غذاهای مختلف استفاده کنند.
برای حبوبات، نان و سایر فراورده های غلات، گیاهان و میوه ها اهمیت بیشتری قائل شوند.
مواد لبنی کم چرب، گوشت کمتر، و غذاهایی که دارای چربی پایین و یا بدون چربی هستند را انتخاب کنند.
وزن بدنشان را همیشه ثابت و پایین نگه دارند و حرکات ورزشی انجام دهند و با شیوه صحیح تغذیه آشنا شوند.
مصرف الکل را قطع نمایند و نمک، هـمچنین کافئیـن و نـوشـابــه هـــای گازدار (روی هــم رفته فقط 3 مرتبه نوشیدن چای، قـهـوه، کـوکـا و سایر نوشیدنی های کربـوهیـدرات دار مجاز می باشند) را در رژیم غــذایـــی خود محدود کنند.
فعالیت بدنی
خانمها بخش اعظمی از تراکم استخوانی خود را در سنین نوجوانی بدست می آورند. هر چه در سنین پایین، تراکم استخوانی بیشتری پیدا کنید، در آینده می توانید استخوان های سالم تر و نیرومند تری داشته باشید. اما متاسفانه آمار حاکی از این مطلب است که تنها 11 درصد دختران در سن 16 سالگی به فعالیت های مداوم ورزشی می پردازند. تحقیقات نشان داده است که این احتمال وجود دارد که والدین فعال دارای فرزندان فعال شوند.
کاهش وزن
فعالیت های کاهش وزن به آن دسته از حرکات اطلاق می شود که طی انجام آنها وزن بدنتان تنها بر روی پاهایتان قرار داشته باشد. در طول روز فعالیت های بسیاری وجود دارد که شما به وسیله آنها می توانید وزن خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهید. در این قسمت چند مورد ذکر شده:
به جای آسانسور از پله استفاده کنید
تای چی
کلاس های رقص
راهپیمایی فصلی
کلاس های ایروبیک و حرکات موزون
کوهپیمایی آرام و آهسته
ورزشهای با راکت مثل تنیس
افزایش تراکم ماهیچه ای
داشتن ماهیچه های قوی به شما در داشتن استخوانهایی نیرومند ومتعادل کمک می کند. این فعالیت ها را می توانید در خانه با کمک گرفتن از قوز بند و مچ بند و در باشگاه ورزشی از طریق دستگاه های مخصوص انجام دهید. همچنین برای کسب اطلاع بیشتر در این زمینه می توانید با مربی ورزشی خود مشورت کنید. او تشخیص می دهد که کدامیک از تمرینات و حرکات برای شما مناسب تر هستند.
عادات زندگی
3 عادت روزمره : سیگار، کافئین و الکل رفته رفته تاثیر منفی را بر روی سلامت استخوان ها می گذارند.
سیگار
باعث بروز یائسگی زود هنگام در خانم ها می شود (که تاثیر مستقیم بر روی استخوان ها می گذارد)
بر روی سوخت و ساز کلیه تاثیر منفی می گذارد.
قابلیت جذب مواد غذایی را کاهش می داده، بدن لاغر می شود و به کمبود کلسیم مبتلا می شوید.
کافئین
ادرار آور است؛ به این معنا که اگر از چای، قهوه و نوشابه های گاز دار استفاده کنید، تعداد دفعات بیشتری باید به دستشویی مراجعه کنید و در نتیجه از طریق ادرار کلسیم دفع می کنید.
نباید بیش از 3 مرتبه در طول روز از نوشیدنی های کافئین دار استفاده نمود به جای آن می بایست از نوشیدنی های کلسیم دار مانند شیر استفاده کرد.
الکل
هنوز ارتباط دقیق بین پوکی استخوان و الکل مشخص نشده است.
این ماده تاثیر منفی بر روی عملکرد کلیه ها می گذارد و به همین دلیل فرایند جذب کلسیم را مختل می کند.
الکل نیز به عنوان یکی از مواد ادرار آور به شمار می رود و از این رو میزان کلسیم دفع شده را افزایش می دهد.
